Wat doet een dampscherm bij een plat dak, en wanneer is het nodig?

Een dampscherm is een dampdichte laag die aan de warme zijde van de isolatie wordt aangebracht en die verhindert dat vochtige binnenlucht in de isolatielaag terechtkomt en daar condenseert. Bij een warm dak, de standaardopbouw voor platte daken in Vlaanderen, is een dampscherm in de meeste gevallen noodzakelijk. Bij Dakwerken Roofit plaatsen wij sinds 1992 platte daken in Antwerpen en omgeving, en op basis van meer dan 3.000 gerealiseerde daken weten wij dat een ontbrekend of onderbroken dampscherm een van de meest onderschatte oorzaken van vochtschade is.

Waarom is een dampscherm nodig?

Warme binnenlucht bevat meer waterdamp dan koude buitenlucht. Die damp beweegt van hoge naar lage dampdruk, dus vanuit uw woning naar boven, richting het dak. Onderweg koelt de lucht af. Op het punt waar de temperatuur onder het dauwpunt zakt, slaat de damp neer als water.

Bij een warm dak ligt dat punt in of net boven de isolatielaag. En daar zit het probleem: boven de isolatie ligt de waterdichte roofing, die geen vocht doorlaat. Wat daar condenseert, kan niet naar boven weg. Het blijft dus zitten.

De gevolgen ontrollen zich traag maar onvermijdelijk. Natte isolatie verliest haar isolerende werking, waardoor het warmteverlies toeneemt en het condensatiepunt nog ongunstiger komt te liggen. Bij een houten draagvloer volgt houtrot. En bij warm weer zet het ingesloten vocht uit, wat blaasvorming onder de roofing veroorzaakt en op termijn scheuren en lekkages.

Het dampscherm onderbreekt die keten aan de bron. Het houdt de vochtige binnenlucht tegen voor ze de isolatie bereikt.

Wanneer is een dampscherm nodig en welk type?

Bij een warm dak is een dampscherm in de meeste gevallen nodig, maar niet altijd, en welk type nodig is verschilt sterk per situatie. Buildwise werkt daarvoor met een systematiek die vier factoren combineert.

• De binnenklimaatklasse. Dit is de eerste stap. De binnenklimaatklasse wordt bepaald door de vochtproductie in het gebouw en door de ventilatie. Er zijn vier klassen, van I tot IV. Een ruime woning met een goede ventilatie valt in een lagere klasse dan een kleine, matig geventileerde woning. Zwembaden en bepaalde productieomgevingen vallen in de hoogste klasse en vragen doorgaans een bijkomende bouwfysische studie.
• De draagvloer. Een luchtdichte betonnen vloer laat veel minder damp door dan een houten beplanking, wat de eisen aan het dampscherm beïnvloedt.
• Het isolatiemateriaal. Sommige isolatiematerialen zijn zelf dampremmend of hebben een cachering, andere niet.
• De bevestigingswijze van de afdichting. Mechanisch bevestigde daken gedragen zich anders dan volvlakkig verkleefde daken, omdat de bevestigingen de dampstroom lokaal beïnvloeden.

Uit die vier factoren volgt de vereiste dampschermklasse, van E1 tot E4. Een polyethyleenfolie valt bijvoorbeeld in een lagere klasse dan een gewapend bitumineus dampscherm. Buildwise heeft die combinaties samengebracht in tabelvorm in de Technische Voorlichting 215 over het platte dak. In de praktijk betekent dat: welk dampscherm uw dak nodig heeft, is een technische bepaling en geen kwestie van gewoonte of voorkeur.

Waar het in de praktijk fout gaat

Een dampscherm werkt alleen als het volledig gesloten is. Eén onderbreking volstaat om het effect grotendeels teniet te doen, want vochtige lucht zoekt de weg van de minste weerstand en gaat door dat ene gat.

De kwetsbare punten zijn steevast dezelfde. Bij de dakranden en de opstanden moet het dampscherm voldoende hoog worden opgetrokken, zodat het aansluit op de waterdichting en de isolatie langs alle zijden ingesloten blijft. Rond elke doorvoer, of het nu een ventilatiepijp, een schoorsteen of een kabeldoorvoer is, moet het dampscherm nauwkeurig worden afgewerkt. En bij de overlappen tussen de banen onderling moet de verbinding effectief dicht zijn, niet louter overlappend.

Precies deze punten zijn ook het moeilijkst uit te voeren, en ze zijn onzichtbaar zodra de isolatie en de roofing erop liggen. Dat maakt de kwaliteit van de uitvoering hier belangrijker dan bij welke andere laag ook.

Hoe herkent u een probleem met het dampscherm?

Vochtschade door een falend dampscherm ontwikkelt zich langzaam en lijkt aanvankelijk op een lekkage. De signalen die u kunnen alarmeren zijn een muffe geur in de ruimte onder het dak, plafondvlekken die opduiken zonder dat het geregend heeft, blaasvorming in de roofing op meerdere plaatsen tegelijk, en een dak dat kouder aanvoelt dan de isolatiedikte doet vermoeden.

Dat laatste is een goede indicatie. Wanneer een dak dat op papier goed geïsoleerd is toch veel warmte verliest, is natte isolatie een van de waarschijnlijkste verklaringen. Een specialist stelt dat vast met een vochtmeting of, bij twijfel, met een proefopening.

Bij een renovatie

Bij een renovatie is het dampscherm het moment waarop het verschil tussen een goede en een middelmatige uitvoering zich manifesteert. Wanneer het dak toch openligt, is dat de gelegenheid om het dampscherm correct aan te sluiten op alle randen en doorvoeren. Wordt daar snel over gegaan, dan zit de fout ingebouwd voor de volledige levensduur van het dak.

Wij bepalen tijdens het plaatsbezoek welke opbouw en welk dampscherm bij uw situatie passen, en werken uitsluitend met materialen die getest zijn door Buildwise en voorzien zijn van een ATG of Europees keurmerk. Meer over de aanpak leest u op de pagina over plat dak isoleren en in onze blog over de opbouw van een plat dak.

Samengevat

Een dampscherm houdt vochtige binnenlucht tegen voor ze de isolatie van uw plat dak bereikt en daar condenseert. Bij een warm dak is dat in de meeste gevallen noodzakelijk. Welk type nodig is, volgt uit de binnenklimaatklasse, de draagvloer, het isolatiemateriaal en de bevestigingswijze van de afdichting, en wordt uitgedrukt in dampschermklassen van E1 tot E4. Het dampscherm werkt alleen als het volledig gesloten is, en de aansluitingen bij randen, opstanden en doorvoeren bepalen of dat lukt.

Afsluiting

Vermoedt u vochtproblemen in uw plat dak, of plant u een renovatie en wilt u zeker zijn van een correcte dampschermopbouw? Bij Dakwerken Roofit staan onze ervaren vakmensen voor u klaar. Wij komen gratis bij u langs voor een plaatsbezoek en bezorgen u een duidelijke, vrijblijvende offerte. Contacteer ons via 0490 11 11 11 of via het contactformulier op dakwerken.be.